fbpx
Felsefe

Pozitivizm Nedir? Pozitivizmin Tarihsel Aşamaları

Paylaş

Fr. positivism; Alm. positivismus; Ing. positivism; Osm. felsefe-i ilmiye; Tr. pozitivizm, olumculuk.

Pozitivizm Nedir?

Pozitivizm genel olarak modern bilimi ve olgular dünyasını ele alan; deney yoluyla bilgi edinilemeyecek olan metafizik, teoloji, batıl inanç gibi konuları dışlayan görüştür.

Pozitivizmin Alanı:

Pozitivizm, 19. YY’da kurgusal felsefenin (Alman idealizminin) felsefi sorunları çözemeyişine tepki olarak doğmuştur. Varlık, cevherler, nedenler gibi yüksek soyut anlamlar içeren kavramların yani deney yoluyla çözülemeyecek olan bütün sorun, kuram ve önermelerin yanıltıcı ve anlamsız olduğunu söyler.

Pozitivizme göre dünya hakkında yani doğa bilimleri tarafından sağlanan bilgi dışında hiçbir bilgimiz olamaz. Bu nedenle insan bilgisinin, bilimin ve fenomenlere ilişkin sistematik araştırmanın sınırlarını aşması söz konusu değildir.

Pozitivist bakış açısıyla; felsefeye düşen, bilimin ulaştığı sonuçların sentezini yapmak ve sistemleştirmektir. Dolayısıyla felsefenin, doğa bilimlerinin sağladığı bilgilerinin derinine inmek ve mutlak bir bilgi aramak gibi bir gayesi olmamalıdır, yanıtlanamayan sorular cevapsız bırakılmalıdır.

Pozitivist düşüncenin kökleri Rönesans’a kadar uzansa da terimi ilk kez kullanan ve geliştiren Auguste Comte olmuştur.

pozitif insan resimi

Pozitivizmin Tarihsel 3 Aşaması:

Tarihsel yönden üç evreden geçerek gelişen pozitivizmin ilk evresinde başlıcalıkla sosyolojiye yer verilmiş; bilim felsefesi, siyaset ve din görüşleri üzerine de temellendirilmiştir. Comte ilgili görüşlerini 1830-1842 arasında oluşturduğu Olumlu Felsefe Dersleri’nde açıklamış daha sonra 1844’de yayımladığı Olumlu Düşünce Üzerine Konuşma’da geliştirmiştir.

İkinci evrenin (ampiriokritisizm) ortaya çıkışı 1870’lere ve 1890’lara uzanır. Dönemin filozoflarından March ve Avenarius, ilk pozitivizme kıyasla gerçek somut nesnelerin biçimsel olarak tanınışını dahi reddetmişlerdir.

Üçüncü evrenin (yeni pozitivizm) ortaya çıkıp oluşması Viyana Çevresi ile Berlin Bilimsel Felsefe Derneğinin etkinliklerine bağlıdır. Dil, simgesel mantık, bilimsel araştırmaların yapısı vb. felsefi sorunları elen alan üçüncü pozitivizmin temsilcileri mantığı matematikle bağdaştırmıştır.

 

Yazar: Cenk Demirkıran

Tags: , ,
Martin Luther King Kimdir? Benim Bir Rüyam Var
Dünyanın En Eski Sporu: Boksun Tarihi 
Menü